آیت الله سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‎فقیه دراستان و امام‌جمعه خرم‌آباد یکشنبه، 21 تیرماه در برنامه تفسیر قرآن مسجد بعث خرم‌آباد در تفسیر آیه 39 سوره فاطر با این مضمون که «هُوَ الَّذِی جَعَلَکُمْ خَلَائِفَ فِی الْأَرْضِ فَمَن کَفَرَ فَعَلَیْهِ کُفْرُهُ وَلَا یَزِیدُ الْکَافِرِینَ کُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًا وَلَا یَزِیدُ الْکَافِرِینَ کُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًا»، گفت: موضوع این آیه جانشینی و خلیفه بودن انسان در روی زمین است.

وی افزود: خلافت و جانشینی انسان در روی زمین و خلیفه بودن انسان از سوی خدا از امور پیچیده‌ای است که به آسانی به‌دست نمی‌آید این‌که به آسانی می‌گوئیم انسان خلیفه خدا روی زمین است نیازمند ریشه‌یابی است.

این مفسر قرآن‌کریم ادامه داد: معنای جانشینی این است که کسی در مقام دیگری قرار بگیرد و شخصی که در مقام فرد دیگری قرار گرفته باید لیاقت این‌کار را داشته باشد.

آیت الله میرعمادی ادامه داد: معنای خلافت و جانشینی این است که فردی که به‌عنوان جانشین انتخاب شده اجازه هرگونه دخل و تصرف را داشته باشد.

وی با طرح این سؤالات که انسان باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد تا خلیفه خدا روی زمین شود و ملاک انتخاب انسان به‌عنوان خلیفه چیست و آیا در قرآن آیه‌ای وجود دارد که انسان خلیفه خداست و آیا همه انسان‌ها خلیفه خدا بر روی زمین هستند یا نه؟ گفت: خداوند متعال در آیه 39 سوره فاطر فرموده است «اوست آن کس که شما را در این سرزمین جانشین گردانید پس هر کس کفر ورزد کفرش به زیان اوست و کافران را کفرشان جز دشمنى نزد پروردگارشان نمى‏افزاید و کافران را کفرشان غیر از زیان نمی‌افزاید».

 نماینده ولی‎ فقیه در لرستان با بیان این‌که کفر انسان به ضرر خود انسان است، افزود: اگر انسان ناسپاسی کند ناسپاسی‌اش به خودش برمی‌گردد و به خدا ضرری نمی‌رسد اما باید به این نکته توجه داشت که خطر ناسپاسی هر لحظه گسترش پیدا می‌کند و آن‌قدر گسترش پیدا می‌کند که خشم و غضب الهی را شامل می‌شود.

 ایشان گفت: در قرآن چهار بار از خشم و غضب خدا یاد شده  است خداوند متعال در برابر کفر و ناسپاسی، زنا و روابط نامشروع، گفتن و عمل نکردن و سخن بی‌منطق و حرف زور خشمگین می‌شود.

این مفسر قرآن‌کریم با بیان این‌که کسی که کفر بورزد از مقام خلیفه بودن محروم می‌شود، خاطرنشان کرد: در قرآن کلمه «خلیفة‌الله» نداریم که دلالت کند انسان خلیفه خداست اما این را داریم که خدا فرموده است من شما را خلیفه قرار دادم.

 وی افزود: برخی از مفسران معتقدند انسان جانشین انسان‌های قبل از آدم است، برخی مفسران هم معتقدند با توجه به این‌که زندگی اجتماعی نیاز به نظم، قانون و حکومت دارد لذا خدا انسان را جانشین خود در روی زمین قرار داده است برخی از مفسران نیز معتقدند انسان جانشین خدا در روی زمین است.

آیت الله میرعمادی گفت: این مفسران به آیات 30 سوره بقره و 26 سوره صاد استناد کرده‌اند که خداوند متعال در آیه 30 سوره بقره فرموده است: «وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلاَئِکَةِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الأَرْضِ خَلِیفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِیهَا مَن یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدِّسُ لَکَ قَالَ إِنِّی أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ» و در آیه 26 سوره صاد خداوند خطاب به داوود نیز فرموده است: «یَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاکَ خَلِیفَةً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُم بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَیُضِلَّکَ عَن سَبِیلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِینَ یَضِلُّونَ عَن سَبِیلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِیدٌ بِمَا نَسُوا یَوْمَ الْحِسَابِ».

وی افزود: در آیه 30 سوره بقره خلافت کلی و مطلق انسان مطرح شده و در آیه 26 سوره صاد خلافت مقید بیان شده است.

نماینده ولی‎فقیه در لرستان با طرح این سؤال که قلمرو خلافت انسان به‌عنوان خلیفه‌الله تا کجاست، گفت: برخی از مفسران گفته‌اند خلافت انسان همان تصرف در عالم هستی است، یعنی برخی کارهای اختصاص خدا را که کنار بزنیم بقیه را انسان می‌تواند انجام دهد.

وی ادامه داد: برخی از مفسران هم گفته‌اند خلافت انسان تا حدی است که مردم را هدایت کند و دستورات خدا را اجرا کند آن‌چه مربوط به شئون فردی، خانوادگی و اجتماعی می‎شود دستورات خدا را اجرا کند به‌نحوی برای اجرای دستورات خداوند جانشین است.

 آیت الله میرعمادی گفت: برخی از مفسران هم گفته‌اند انسان واسطه فیض خداست، خداوند می‌خواهد فیضش به انسان‌ها برسد از طریف انسان‌ها می‌رسد انسان در این زمینه واسطه فیض است به برکت انسان خدا فیضش به عالم هستی می‌رسد و به این خاطر همه موجودات را برای انسان افریده است.

 این مفسر قرآن‌کریم اضافه کرد: بعضی از مفسران از جمله علامه طباطبایی گفته‌اند منظور آباد ساختن زمین است، خدا اسباب رشد، هدایت و کمال را فراهم کرد شما حالا بیایید به کمال برسید.

 ایشان با بیان این‌که برخی قلمرو خلافت انسان در روی زمین را محدود و برخی نیز آن‌را نامحدود می‌دانند، اذعان کرد: حال ممکن است این سؤال پیش آید که راز برگزیده شدن انسان به‌عنوان خلیفه خدا در روی زمین چیست؟.

وی افزود: وقتی بررسی می‌کنیم براساس آیه 30 سوره بقره ملاک خلافت انسان همان علم انسان به اسماءالهی است، خداوند یک استعداد و توانایی به انسان داد که انسان می‎تواند به حقیقت اشیاء پی ببرد.

نماینده ولی‌ ‏فقیه در لرستان گفت: براساس آیات و روایات چون انسان مخلوقی است که آفریده شده از نظر جسمانی و روحانی افضل و برتر است و خداوند این برتری را در قرآن بیان کرده که به انسان علم پی بردن به حقایق و فلسفه آفرینش و هستی قرار داد.